Wykaz lektur i podręczników

WYKAZ LEKTUR DLA UCZESTNIKÓW OLIMPIADY HISTORYCZNEJ JUNIORÓW 

WYKAZ LEKTUR opracowany przez Komitet Główny Olimpiady Historycznej Juniorów obejmuje monografie naukowe i popularnonaukowe, opracowania problemowe i biografie. Starano się umieścić w nim pozycje prezentujące najnowsze osiągnięcia historiografii polskiej i powszechnej, ale również wartościowe pozycje starsze, ale wciąż dostepne w bibliotekach. Zwykle podano tylko pierwsze wydanie, ale akceptowane są również późniejsze wydania. Lektury należy wybierać z jednej, wybranej przez uczestnika epoki.
Opublikowany na niniejszej stronie WYKAZ LEKTUR jest obligatoryjny dla uczestników eliminacji okręgowych i centralnych. Zgodnie z aktualnym Regulaminem Olimpiady Historycznej Juniorów:

  • na etapie okręgowym uczestnicy zawodów ustnych odpowiadają na pytania dotyczące dwóch lektur wybranych z WYKAZU LEKTUR.
  • na etapie centralnym uczestnicy zawodów ustnych odpowiadają na pytania dotyczące trzech lektur wybranych z WYKAZU oraz jednej wybranej przez uczestnika (może być również z Wykazu). Lektura wybrana przez uczestnika może dotyczyć innej epoki.

 

Uczestnicy mogą korzystać z dowolnych podręczników do historii dla szkoły podstawowej (dopuszczonych do użytku przez MEN) oraz Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej https://zpe.gov.pl Zalecamy również korzystanie z dowolnych atlasów historycznych dla szkoły podstawowej lub ponadpodstawowej.

Poniżej prezentujemy WYKAZ LEKTUR z podziałem na epoki:

 STAROŻYTNOŚĆ

  • Alfoldy G., Historia społeczna starożytnego Rzymu, Poznań 1992.
  • Beard M. Życie rzymskiego miasta, Poznań 2010.
  • Beard M., Partenon, Poznań 2018.
  • Beard M., P.Q.R., Poznań 2022.
  • Cartledge P., Świat wojowników, Warszawa 2005.
  • Człowiek Grecji, red. J. Vernant, Warszawa 2000.
  • Człowiek Rzymu, red. A. Giardina, Warszawa 1997.
  • Flaceliére R., Życie codzienne w Grecji za czasów Peryklesa, Warszawa 1985.
  • Gillmeister A., Musiał D., W cieniu Kapitolu. Religia starożytnych Rzymian, Kraków 2012
  • Goldsworthy A., Pax Romana, Poznań 2018.
  • Grant M., Gladiatorzy, Warszawa 1987.
  • Hansen M.H., Wprowadzenie do dziejów greckiego miasta-państwa w starożytności, Warszawa 2011.
  • Heather P., Upadek Cesarstwa Rzymskiego, Poznań 2006.
  • Keaveney A., Sulla - ostatni Rebublikanin, Oświęcim 2019.
  • Kemp B.J., Starożytny Egipt. Anatomia cywilizacji, Warszawa 2009.
  • Kotula T., Septymiusz Sewerus. Cesarz z Lepcis Magna, Wrocław 1986.
  • Kulesza R., Aleksander Wielki, Warszawa 2009.
  • Kulesza R., Ateny i Sparta 431–404 p.n.e., Warszawa 1997.
  • Kulesza R., Maraton 490 r. p.n.e., Warszawa 1995.
  • Kulpa K.A., Egipska popkrólowa. Przemiany wizerunku Kleopatry VII, królowej Egiptu, od narracji historycznej po kulturę popularną, Warszawa 2021.
  • Łukaszewicz A., Egipt Greków i Rzymian, Warszawa 2006.
  • Makowiecka E., Sztuka grecka, Warszawa 2007.
  • Makowiecka E., Sztuka Rzymu. Od Augusta do Konstantyna, Warszawa 2010.
  • Michałowski K., Jak Grecy tworzyli sztukę?, Warszawa 1986.
  • Musiał D., Antyczne korzenie chrześcijaństwa, Warszawa 2001
  • Nawotka K, Aleksander Wielki, Wrocław 2007.
  • Olbrycht M., Aleksander Wielki i świat irański, Rzeszów 2004.
  • Patzek B., Homer i jego czasy, Warszawa 2007.
  • Pawlak M., Aecjusz i Barbarzyńcy, Kraków 2007.
  • Ruggiero F., Szaleństwo chrześcijan, Kraków 2007.
  • Schumacher L., Niewolnictwo antyczne. Dzień powszedni i los niewolnych, Poznań 2005.
  • Steger F., Medycyna i kult, Kraków 2024.
  • Świderkówna A., Bogowie zeszli z Olimpu. Bóstwo i mit w greckiej literaturze świata hellenistycznego, Warszawa 1991.
  • Świderkówna A., Hellada królów, Warszawa 1969.
  • Węcowski M., Tu jest Grecja!, Warszawa 2024.
  • Wilkinson T., Powstanie i upadek starożytnego Egiptu, Poznań 2022.
  • Wujewski T., Życie starożytnych posągów, Poznań 2018.
  • Wypustek A., Imperium szamba, ścieku i wychodka. Przyczynek do historii życia codziennego w starożytności, Warszawa 2018.
  • Wypustek A., Życie rodzinne starożytnych Greków, Wrocław 2007.

  

ŚREDNIOWIECZE

  • Bieniak J., Państwo Miecława, Warszawa 2010.
  • Biskup M., Wojna trzynastoletnia, Kraków 1990.
  • Bogucka M., Kazimierz Jagiellończyk i jego czasy, Warszawa 1981.
  • Crowley R., 1453: Upadek Konstantynopola, Warszawa 2006.
  • Faber G., Merowingowie i Karolingowie, Warszawa 1994.
  • Faral E., Życie codzienne we Francji w czasach Ludwika Świętego, Warszawa 1988.
  • Flori J., Rycerze i rycerstwo w średniowieczu, Poznań 2003.
  • Hamilton B., Wyprawy krzyżowe, Warszawa 2000.
  • Hauziński J., Imperator „końca świata”. Fryderyk II Hohenstauf (1194–1250), Gdańsk 2000.
  • Janicki K., Cywilizacja Słowian. Prawdziwa historia największego ludu Europy, Poznań 2023.
  • Janicki K., Średniowiecze w liczbach, Poznań 2024.
  • Jasiński T., Przerwany hejnał, Kraków 1988.
  • Jóźwiak S, Wywiad i kontrwywiad w państwie zakonu krzyżackiego w Prusach, Malbork 2004.
  • Jureczko A., Testament Krzywoustego, Kraków 1988.
  • Kiryk F., Nauk przemożnych perła, Kraków 1986.
  • Kiryk F., Wielki król i jego następca, Kraków 1992.
  • Krzyżaniakowa J., Koncyliaryści, heretycy i schizmatycy …, Kraków 1989.
  • Krzyżaniakowa J., Ochmański J., Władysław II Jagiełło, Wrocław 1990.
  • Kuczyński S.M., Wielka wojna z Zakonem Krzyżackim w latach 1409–1411, Warszawa 1980.
  • Labuda G., Korona i infuła. Od monarchii do poliarchii, Kraków 1996.
  • Labuda G., Pierwsze państwo polskie, Kraków 1989.
  • Labuda G., Mieszko I, Wrocław 2002.
  • Małowist M., Tamerlan i jego czasy, Warszawa 1991.
  • Manteuffel T., Narodziny herezji, Warszawa 1963, 2008.
  • Melville M., Dzieje Templariuszy, Warszawa 1991.
  • Nikodem J., Jadwiga król Polski, Wrocław 2009.
  • Pernoud R., Templariusze, Gdańsk 2002.
  • Potkowski E., Grunwald 1410, Kraków 1994
  • Rosik S., Bolesław Krzywousty, Wrocław 2013.
  • Rożek M., W cieniu katedr i zamków, Kraków 1988.
  • Samsonowicz H., Łokietkowe czasy, Kraków 1989.
  • Samsonowicz H., Życie miasta średniowiecznego, Poznań 2012 (i inne wydania).
  • Sroka S. A., Elżbieta Łokietkówna, Bydgoszcz 2000.
  • Strzelczyk J., Mieszko I, Poznań 2013 (i inne wydania).
  • Urbańczyk P., Korzenie Polski, Warszawa 2024.
  • Uruszczak W., Państwo pierwszych Jagiellonów, Warszawa 1999.
  • Wyrozumski J., Kazimierz Wielki, Wrocław 1982.
  • Wyrozumski J., Królowa Jadwiga. Między epoką piastowską i jagiellońską, Kraków 1997.
  • Wyrozumski, Kazimierz Wielki, Wrocław 2004.

 

EPOKA NOWOŻYTNA

  • Anusik Z., Gustaw II Adolf, Wrocław 2009.
  • Baczkowski K., Rady Kalimacha, Kraków 1989.
  • Bogucka M., Anna Jagiellonka, Wrocław 2009.
  • Bogucka M., Bona Sforza, Wrocław 1998.
  • Bogucka M., Hołd pruski, Warszawa 1985.
  • Czapliński W., Władysław IV i jego czasy, Warszawa 1972, Kraków 2008.
  • Czerska D., Dymitr Samozwaniec, Wrocław 2004.
  • Grzybowski S., Król i kanclerz, Kraków 1988.
  • Grzybowski S., Sarmatyzm, Warszawa 1996.
  • Guzowski P., Rodzina szlachecka w Polsce przedrozbiorowej, Białystok 2019.
  • Kay B., Na koniec świata. Historia odkryć geograficznych, Warszawa 2003.
  • Leśniewski S., Jan Zamoyski. Hetman i polityk, Warszawa 2008.
  • Michalski J., Witaj majowa jutrzenko, Warszawa 1999.
  • Mrozowska K., By Polaków zrobić obywatelami, Kraków 1993.
  • Orzeł J., My, Sarmaci. Mity i rzeczywistość szlachty Rzeczypospolitej, Warszawa 2025.
  • łaza S., Wielkie bezkrólewie, Kraków 1988.
  • Popiołek B., Potop, Warszawa 1998.
  • Rożek M., Blaski i cienie baroku, Kraków 1992.
  • Rożek M., Złoty wiek, Kraków 1991.
  • Salmonowicz S., Fryderyk II, Wrocław 1981.
  • Serczyk W., Katarzyna II, Wrocław 1975.
  • Serczyk W., Piotr I Wielki, Wrocław 1973.
  • Serczyk W.A, Na dalekiej Ukrainie. Dzieje Kozaczyzny do 1648 r., Warszawa 2008.
  • Staszewski J., August II Mocny, Wrocław 1998.
  • Staszewski J., August III Sas, Wrocław 1989.
  • Sucheni-Grabowska A., Spory królów ze szlachtą w złotym wieku, Kraków 1988.
  • Sucheni-Grabowska A., Zygmunt August król Polski i wielki książę litewski 1520– 1562, Warszawa 1996.
  • Tazbir J., Polska bez stosów i inne szkice, Kraków 2000.
  • Tazbir J., W pogoni za Europą, Warszawa 1998.
  • Urban W., Epizod reformacyjny, Kraków 1988.
  • Wisner H., Rokosz Zebrzydowskiego, Kraków 1989.
  • Wisner H., Władysław IV Waza, Wrocław 1995.
  • Wisner H., Zygmunt III Waza, Wrocław 1991.
  • Wójcik Z., Liberum veto, Kraków 1992.
  • Wójcik Z., Wojny kozackie w dawnej Polsce, Kraków 1989.
  • Wójcik Z., Jan Kazimierz Waza, Wrocław 1997.
  • Wójcik Z., Jan Sobieski 1626–1696, Warszawa 1983.
  • Wyczański A. Polska Rzeczą Pospolitą szlachecką, Warszawa 1991.
  • Wyczański A., Dogonić Europę, Kraków 1987.
  • Zahorski A., Naczelnik w sutannie, Kraków 1990.
  • Zahorski A., Spór o Stanisława Augusta, Warszawa 1988.
  • Zielińska Z., Ostatnie lata Pierwszej Rzeczypospolitej, Warszawa 1986
  • Żegulski Z., Hetmani Rzeczypospolitej, Kraków 1994.
  • Żygulski Z., Odsiecz Wiednia 1683, Kraków 1994.

 

HISTORIA XIX WIEKU (OD 1795 DO 1918 ROKU)

  • Buszko J., Galicja 1859-1914. Polski Piemont, Warszawa 1989.
  • Chwalba A., Polacy w służbie Moskali, Warszawa–Kraków 1999.
  • Grochulska B., Małe państwo wielkich nadziei, Warszawa 1987.
  • Jakóbczyk W., Przetrwać nad Wartą 1918-1914, Warszawa 1989.
  • Kieniewicz S., Powstanie Styczniowe, Warszawa 1987. (seria Dzieje Narodu i Państwa Polskiego)
  • Kieniewicz S., Zahorski A., Zajewski W., Trzy powstania narodowe, Warszawa 1992.
  • Kieniewicz S., Joachim Lelewel, Warszawa 1990.
  • Leśniewski S., Powstanie 1830-1831. Utracone zwycięstwo, Kraków 2023.
  • Łepkowski T., Powstanie Listopadowe, Warszawa 1987.
  • Łubieński T., Bić się czy nie bić? O polskich powstaniach, Kraków 1989.
  • Łukasiewicz J., Początki cywilizacji przemysłowej na ziemiach polskich, Warszawa 1988.
  • Misztal M., Królowa Wiktoria, Wrocław 2010.
  • Pajewski J., Odbudowa państwa polskiego 1914–1918, Warszawa 1985.
  • Schramm T., Wygrać Polskę 1914-1918, Warszawa 1989.
  • Skowronek J., Od Kongresu Wiedeńskiego do Nocy Listopadowej, Warszawa 1987.
  • Skowronek J., Od konspiracji do kapitulacji, Warszawa 1989.
  • Skowronek J., Adam Jerzy Czartoryski 1770–1861, Warszawa 1994.
  • Skowronek J., Książę Józef Poniatowski, Wrocław 1984.
  • Trzeciakowski L., Otto von Bismarck, Wrocław 2009.
  • Trzeciakowski L., Pod pruskim zaborem 1850–1918, Warszawa 1973.
  • Wituch T., Garibaldi, Warszawa 1983.
  • Zahorski A., Napoleon, Warszawa 1982.
  • Higman B. W., Historia żywności, Warszawa 2012.
  • Kowecka E., W salonie i w kuchni, Poznań 2008.
  • Szlanta P., Wilhelm II. Ostatni z Hohenzollernów, Warszawa 2015.

 

HISTORIA XX WIEKU (OD 1918 ROKU)

  • Chwalba A., Pierwszy rok wolności, Kraków 2019.
  • Chwalba A., Polska krwawi. Polska walczy. Jak żyło się pod okupacją 1939–1945, Kraków 2024.
  • Chwalba A., Przegrane zwycięstwo. Wojna polsko-bolszewicka 1918–1920, Kraków 2020.
  • Davies N., Powstanie 44, Warszawa 2004.
  • Davies N., Szlak Nadziei – Armia Andersa. Marsz przez trzy kontynenty, Kraków 2015.
  • Eisler J., Grudzień 1970, Warszawa 1995.
  • Eisler J., Marzec 1968, Warszawa 1991.
  • Friszke A., Polska Gierka, Warszawa 1995.
  • Garlicki A., Przewrót majowy, Warszawa 1978.
  • Gerwarth R., Dlaczego pierwsza wojna światowa się nie zakończyła (1917-1923), Poznań 2017.
  • Holzer J., Mozaika polityczna Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1974.
  • Janicki K., Niepokorne damy. Kobiety, które wywalczyły niepodległą Polskę, Kraków 2018.
  • Janicki K., Okupowana Polska w liczbach, Warszawa 2022.
  • Janicki K., Przedwojenna Polska w liczbach, Warszawa 2020, 2022.
  • Kaczmarek R., Powstania śląskie 1919-1920-1921. Nieznana wojna polsko-niemiecka, Kraków 2019.
  • Kamiński M., Zacharias M., Polityka zagraniczna II Rzeczypospolitej, Warszawa 1987.
  • Karski J., Wielkie mocarstwa wobec Polski 1919–1945, Warszawa 1992.
  • Kosiarz E., Wojna na morzach i oceanach 1939–1945, Gdańsk 1988.
  • Krasuski J., Między wojnami. Polityka zagraniczna II Rzeczypospolitej, Warszawa 1985.
  • Kunert A.K., Rzeczpospolita Walcząca. Powstanie Warszawskie 1944, Warszawa 1994.
  • Kupiecki R., Kult Stalina w Polsce. „Natchnienie milionów”, Warszawa 1993.
  • Kuroń J., Żakowski J., PRL dla początkujących, Wrocław 1997.
  • Kuroń J., Żakowski J., PRL dla początkujących, Wrocław 1997.
  • Kuśnierz R., Ukraina w latach kolektywizacji i wielkiego głodu (1929-1933), Toruń 2005.
  • Łozińscy M. J., Życie codzienne i niecodzienne w przedwojennej Polsce, Warszawa 1999.
  • Mędrzecki W., Kresowy kalejdoskop. Wędrówki przez Ziemie Wschodnie Drugiej Rzeczypospolitej 1918-1939, Warszawa 2018.
  • Mędrzecki W., Odzyskany śmietnik. Jak radziliśmy sobie z niepodległością w II Rzeczypospolitej, Warszawa 2022.
  • Mędrzecki W., Kresowy kalejdoskop. Wędrówki przez ziemie wschodnie Drugiej Rzeczypospolitej 1918-1939, Kraków 2018.
  • Motyka G., Wołyń ‘43. Zbrodnia wołyńska, Warszawa 2016.
  • Mruk J., Moda kobieca w okupowanej Polsce, Łódź 2017.
  • Roszkowski W., Półwiecze. Historia polityczna świata po 1945 r., Warszawa 1998.
  • Salmonowicz S., Ney-Krwawicz M., Górski G., Polskie Państwo Podziemne, Warszawa 1999.
  • Suleja W., Józef Piłsudski, Wrocław 1995.
  • Szarota T., Okupowanej Warszawy dzień powszedni, Warszawa 1978.
  • Williams D., Sołtysiak G., Modny PRL, Warszawa 2016.
  • Wyszczelski L., Konflikty narodowe i wewnętrzne II Rzeczypospolitej, Warszawa 2015.
  • Zaprutko-Janicka A., Dwudziestolecie od kuchni, Warszawa 2017.
  • Zaprutko-Janicka A., Okupacja od kuchni. Kobieca sztuka przetrwania, Warszawa 2015 lub Poznań 2024.